Türk milliyetçiliğini bir siyasi hareket ve teşkilat hâline getiren Başbuğ Alparslan Türkeş, ömrünü Türk milletinin birliğine, Türk devletinin bekasına ve Türk dünyasının yükselişine adamış bir devlet adamıdır. Dokuz Işık doktriniyle Türk milliyetçiliğine fikrî bir çerçeve kazandırmış, kurduğu teşkilat ve yetiştirdiği nesillerle bugün de yolumuzu aydınlatmaktadır.
Hayatı
- 191725 Kasım 1917’de Lefkoşa’da doğdu. Asıl adı Ali Arslan’dır; öğretmeni Osman Zeki Bey adını “Alparslan” olarak değiştirdi.
- 1933Ailesiyle İstanbul’a yerleşti ve Kuleli Askerî Lisesi’ne kaydoldu. 1936’da okulu dereceyle bitirdi.
- 1938Harbiye’den teğmen rütbesiyle mezun oldu.
- 1944Türkçülük-Turancılık davası kapsamında tutuklandı; yargılama sonunda beraat etti.
- 1947–1959ABD’de askerî eğitim gördü, Harp Akademisi’ni bitirerek kurmay oldu, NATO Türk Temsil Heyeti’nde görev aldı; 1959’da Kurmay Albaylığa yükseldi.
- 196027 Mayıs 1960’ta Başbakanlık Müsteşarı oldu. Bu dönemde Devlet Planlama Teşkilatı, Devlet İstatistik Enstitüsü ve Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü’nün kuruluşunda rol aldı. Kasım 1960’ta “On Dörtler” ile birlikte görevden uzaklaştırılarak Hindistan’a gönderildi.
- 1963Yurda döndü; Huzur ve Yükseliş Derneği’ni kurdu.
- 1965Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’ne katıldı ve 1 Ağustos 1965’te genel başkan seçildi. Aynı yıl Ankara milletvekili oldu.
- 1969Parti, Adana Kongresi’nde Milliyetçi Hareket Partisi adını ve Üç Hilal amblemini aldı. Aynı yıl Adana milletvekili seçildi.
- 1975–1977Milliyetçi Cephe hükümetlerinde Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı olarak görev yaptı.
- 1980–198512 Eylül 1980 darbesinin ardından tutuklandı; yaklaşık dört buçuk yıl cezaevinde kaldı. 9 Nisan 1985’te tahliye edildi.
- 1987Siyasi yasakların kalkmasının ardından 4 Ekim 1987’de Milliyetçi Çalışma Partisi Genel Başkanı oldu.
- 1991Yozgat milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne yeniden girdi.
- 1993Parti, Milliyetçi Hareket Partisi adına ve Üç Hilal amblemine yeniden kavuştu.
- 19974 Nisan 1997’de Ankara’da Hakk’a yürüdü. Cenaze töreni, yüz binlerce insanın katılımıyla Türk siyasi tarihinin en kalabalık uğurlamalarından biri oldu.
Fikrî Mirası
Başbuğ Türkeş, Türk milliyetçiliğini dar bir duygu olmaktan çıkarıp milletin bütün meselelerine çözüm üreten bir sistem olarak ele aldı. Dokuz Işık doktrini; milliyetçilikten ilimciliğe, köycülükten endüstricilik ve teknikçiliğe uzanan ilkeleriyle bu sistemin özüdür. Ülkü Ocakları başta olmak üzere kurduğu teşkilat yapısı, nesiller boyu Türk gençliğinin ülkü ve karakter mektebi olmuştur.
“Türk’ün en önemli vasfı teşkilâtçılığıdır.”
Daha geniş bilgi ve arşiv için MHP Genel Merkezi’nin Başbuğ sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Başbuğumuzun Özlü Sözleri
“Hepiniz birer Türk Bayrağı'sınız. Bayrağı lekelemeyin, kirletmeyin, yere düşürmeyin.”
“Cesaret, yüreklilik, atılganlık olmayan hiçbir dâva başarıya ulaşamaz.”
“Ülküsüz insan çamurdan farkı olmayan bir varlıktır.”
“Türk'ün en önemli vasfı teşkilâtçılığıdır.”
“Türklük bedenimiz, İslamiyet ruhumuzdur. Ruhsuz beden ceset olur.”
“Fikir, iman, ülkü aşkı... İnsanları güçlü yapan bunlardır.”
“Kendinizi küçük görmeyiniz. Sizler büyük kuvvetsiniz.”
“Başarı için muntazam plânlı çalışma yapmak lâzımdır.”
“Türk töresi, Türk ülküsünün ayrılmaz parçasıdır.”
Son güncelleme: 9 Kasım 2026